قمصر، شهر گلاب و گردشگری در دل کویر مرکزی ایران، هفته گذشته با افزایش ۶۰ درصدی مصرف آب در روزهای پایانی هفته روبرو بود و تولید ۵۷ لیتر بر ثانیه از سه چاه شرب آن کافی نبود. اما طرح “سقایت” تحت مدیریت آبفای کاشان، با نذر هزار مترمکعب آب از سه چاه کشاورزی (نوابی، جمشیدی و لاجوردی) و یک چاه شهرداری، شهر را بدون هیچ افت فشار یا قطعی از این بحران عبور داد.
فرهنگ نذر و همدلی کشاورزان، ناجی قمصر
این موفقیت، که ریشه در فرهنگ نذر و ایثار کشاورزان دارد، درسی بزرگ برای حفظ منابع آب است – به ویژه در شهری که جمعیتش از سه هزار و ۸۷۷ ساکن ثابت به ۱۵-۲۰ هزار نفر در تعطیلات افزایش مییابد و نیمی از پنج هزار و ۱۰۰ فقره انشعاب به اقامتگاههای غیردائم اختصاص دارد.
بدمصرفها در صدر بحران
از پنج هزار و ۱۰۰ اشتراک این شهر، تنها هزار اشتراک خوشمصرف هستند، اما سه هزار و ۵۰۰ اشتراک پرمصرف و ۶۰۰ اشتراک بسیار بدمصرف هستند (بیش از سه برابر الگو) مصرف میکنند، که ۳۵۰ فقره آنها اکنون در فهرست محدودسازیاند. در یک سال گذشته نیز ۱۸ فقره انشعاب غیرمجاز نیز شناسایی و قطع شده اند.
جهش مصرف از پنج تا هشت هزار مترمکعب
اینجا، آب هست؛ چاهها هنوز جریان دارند و مخازن ذخیره آب با حجم سه هزار و ۳۱۰ مترمکعبی برای روزهای عادی کافیاند. اما داستان از جایی پیچیده میشود که الگوی مصرف، مانند طوفانی ناگهانی، تعادل را برهم میزند. مصرف روزانه از پنج هزار مترمکعب در میانه هفته به حدود هشت هزار مترمکعب در آخر هفته جهش میکند، رشدی که ریشه در آبیاری باغچهها با آب شرب، پر کردن استخرهای تفریحی و شستوشوهای غیرضروری دارد.
چهار چاه خشکشده؛ آیندهای نگرانکننده
آیا این عادتها، آینده فرزندانمان را نمیبلعند؟ چرا حتما می بلعند، همینطور که تاکنون از ۷ چاه شرب قمصر چهار چاه خشک شده اند و تنها ۳ چاه با دبی ۵۷ لیتر بر ثانیه فعالاند و همینطور وجود چاههای غیرمجاز، حدود ۱۱۰ تا ۱۱۵ حلقه چاه برداشتکننده بیضابطه است؛ در حالی که پیک نیاز ۲۳ لیتر بیشتر میطلبد.
سایه بحران
بدون مدیریت، این شکاف به افت فشار و قطعی تبدیل میشود. کابوسی که هفتههای گذشته تا ۶۰ درصد مشترکان را با افت فشار یا قطع موقت آب آزار داد.طرح سقایت؛ از ایده تا اجراآبفا طرح «سقایت» را در روزهای گذشته رهبری کرد، ایدهای ریشهدار در فرهنگ نذر و عدالت دینی، که حجت الاسلام محمد حسین کتابچی امام جمعه قمصر آن را از مدت ها قبل فراخوان داده بود.
باران هزار مترمکعب آب؛ نذر کشاورزان برای قمصر
این هفته کشاورزان، با روحیهای مثال زدنی و ایثار همیشگی خود با استعانت از سقای کربلا، چاههای خود را نذر کردند:چاه نوابی با دبی حدود ۵ لیتر بر ثانیه، جمشیدی با ۳ لیتر در ثانیه و همینطور چاه لاجوردی با چاه شهرداری قمصر در مجموع هزار مترمکعب آب تقویتی مانند بارانی حیاتبخش به مخازن ریخت و شهر از اوج مصرف و عادت روز های اخر هفته، پس از غروب پنجشنبه تا نیمهشب، و ظهر تا شب جمعه، بدون تشنگی عبور کرد. این چاه ها با مجوز و همکاری اداره منابع آب، تضمین تامین برق اداره برق کاشان و نظارت دقیق آبفا مدیریتشد.
قدردانی آبفا از مردم و کشاورزان
محمد رجبی رئیس اداره آبفای قمصر در این باره گفت: “طرح سقایت در قمصر نمادی از همدلی جامعه محلی بود ما از کشاورزان و مردم قمصر که با نذر آب و مدیریت مصرف، شهر را از بحران عبور دادند، صمیمانه قدردانی میکنیم. این مشارکت نشان داد که با اتحاد، هیچ چالشی غیرقابل حل نیست.”گامی فراتر برای پایداری بلندمدتاما این پیروزی، تنها آغاز داستان است. حالا باید گامی ساختاری برای پایداری بلندمدت برداشت. مهدی جعفرزاده مدیر دفتر مدیریت بحران و پدافند غیرعامل آبفا تأکید کرد: “در شرایطی که تغییرات اقلیمی و افزایش تقاضا چالشهای جدی ایجاد کرده، طرحهایی مانند سقایت بخشی از استراتژی پدافند غیرعامل ماست. ما بر مدیریت یکپارچه منابع تمرکز داریم و از همه دستگاهها میخواهیم برای جلوگیری از خشک شدن چاههای بیشتر، همکاری را ادامه دهند تا پایداری آب قمصر تضمین شود.” همینطور که مردم در این هفته نقشآفرین شدند: با مدیریت مصرف، گزارش اتلاف و اسراف آب به شماره ۱۲۲ و تذکرهای محلی، الگوی مصرف تغییر کرد.
صدای مردم: مسئولیتپذیری برای آینده
یکی از اهالی قمصر به نام رضا نیز در این خصوص گفت: “به عنوان ساکن این شهر، دیدن ایثار کشاورزان مرا به فکر واداشت. ما باید مسئولیتپذیر باشیم و از آب شرب فقط برای نیازهای ضروری استفاده کنیم. من قول میدهم مصرف خانوادهام را مدیریت کنم و دیگران را هم تشویق کنم تا قمصر همیشه سبز بماند.”آب، امانت خداستآب، امانت خداست و مصرف بیرویه آن، خیانت به نسل آینده. صاحبان اقامتگاهها که هزینه اضافه را میپردازند، باید مسئولیت اجتماعی آن را بپذیرند، از آب تانکری برای استخر و فضای سبز استفاده کنند، نه آب شرب. این نه تنها عدالت دینی که اسراف آن را نیزحرام میدانند.آینده قمصر در گرو همافزایی و مدیریت کلانمسئله آب فرادستگاهی است و با رویکرد مدیریت کلان و همافزایی، نشان داد که حتی چالشهای بلندمدت قابل حلاند. اگر امروز آیندهنگری نکنیم، با انتقال آبیاری به ساعات بهینه و منابع غیرشرب، فردا دیر خواهد شد. زیرا قمصر آب دارد، اما پایان چالش آب این شهر بستگی به نگاه و مدیریت همه اقشار دارد.
زائرِ قبل از سفر؛ حکایت بهنام و جادهای که به دل میرسید
دیدگاهتان را بنویسید